پیش از ورود اسلام به این منطقه ،دین مردم این استان زرتشتی بود. تا جایی که گفته می شود بنای اولیه نخستین مسجد های شهر قزوین برروی آتشکده ها ساخته شده است . بعد از اسلام تا زمان آغازحکومت صفویه در قزوین ،تسنن در بین مردم رواج بیشتری داشت . با آغاز حکومت صفوی، تشیع در قزوین به سرعت رو به گسترش نهاد و امروزه مذهب عموم مردم این استان ،شیعه دوازده امامی است. در حال حاضر چند خانواده آشوری، ارمنی و زرتشتی نیز در قزوین ساکن هستند. در گذشته تعداد مسیحیان در این منطقه بیشتر بود و دارای سه کلیسا در قزوین بودند.
زبانهای رایج در استان قزوین عبارتند از :فارسی، تاتی، مراغی، کردی، لری، ترکی و رمانلویی .
زبان رایج مردم شهر قزوین و نیز بیشتر ساکنین بخش های شرقی این استان،« فارسی» است . در محله های بافت قدیم شهر، سه گویش «راریای» ، « مغلواکی» و « گوی میدانی» در میان مردم متداول است. به جز زبان« مراغی» که در همه روستاهای مراغی نشین این استان به یک شکل گویش می شود ،سایر زبا ن ها بسته به شرایط اقلیمی و نیز تحت تاثیر زبا ن های همسایه دارای گویش های متفاوتی هستند. زبان شناسان زبان « تاتی» را از خانواده زبان مادی باستان به شمار می آورند. درچند روستای قزوین که ساکنان آن را کولی ها تشکیل می دهند، زبان « رمانلویی » رایج است .برخی بر این اعتقادند که اهالی این روستا ها ،از کشور رومانی به این مکان نقل مکان کرده اند.
در قسمت غربی « الموت» زبان « تاتی » رایج است . به دلیل همجواری این ناحیه با استان مازندران، زبان ساکنین این منطقه با اصطلاحات زبان «طبری» همراه است . این زبان در قسمت شرقی الموت همجوار با استان گیلان دارای اصطلاحات گیلکی است.
بر اساس نتایج تفضیلی سرشماری عمومی سال ۱۳۷۵،جمعیت استان قزوین در حدود ۹۶۸۲۵۷ نفر برآورد شده است . از این تعداد ۵۵۲۹۲۸ نفر در نقاط شهری (۵۷/۱ درصد کل استان) و ۴۱۵۳۲۹ نفر در مناطق روستایی (۴۲/۹ درصد کل استان ) زندگی می کنند.
استان قزوین به دلیل وجود مراکز صنعتی و فعالیت های اقتصادی گسترده از جمله استان های مهاجرپذیر کشور است .بر اساس اطلاعات موجود، این استان در دهه ۷۵-۱۳۶۵ تعداد ۱۵۸۷۶۱ نفر مهاجر داشته و متوسط نرخ رشد سالانه جمعیت آن در این دهه ،معادل ۸۳/۱ درصد بوده است.
در سال ۱۳۷۵، معادل ۶/۸۶ درصد از جمعیت بالای شش سال این استان باسواد بوده اند. این میزان، یکی از بالاترین نرخ های با سوادی در سطح کشور است از نظر ترکیب سنی، این استان دارای جمعیت نسبتا جوانی است به طوری که در سال ۱۳۷۵ تعداد ۳۹۰۸۲۱ نفر (۴/۴ درصد از کل استان ) کمتر از ۱۵ سال سن داشته اند.
مردم شهر قزوین از نژاد اصیل آریایی هستند .آنها قرن های متمادی است که در این ناحیه سکونت گزیده و شهرنشینی را آغاز کرده اند. برخی از ساکنین نواحی استان ،به جز افرادی که در قسمت الموت و کوهپایه زندگی می کنند ،گروه های قومی دیگری هستند که به لحاظ سیاسی و موقعیت خاص جغرافیایی این منطقه و استفاده از امکانات آن ،در زمان های مختلف از نواحی دیگر به این سرزمین آمده و در آن استقرار یافته اند . گروه های قومی ساکن در منطقه قزوین عبارتند از :
کردها و لرها:
این گروه به احتمال زیاد در دوران شاه عباس صفوی به این منطقه کوچ کرده اند . برخی دیگر معتقدند که آنها در زمان آقا محمد خان قاجار به این سرزمین آمده و مهاجرت آنها تا سال ۱۳۱۰ هجری شمسی ادامه داشته است.
شاهسون ها:
به اعتقاد « هانری فیلد » مولف کتاب « مردم شناسی ایران»، قبایل شاهسون – از نژاد ترک – در اواخر قرن هجدهم میلادی به این ناحیه کوچ کردهاند.
تات ها:
این نژاد که تحقیقات جامعی بر روی آنها صورت نگرفته است ، ظاهرا جزءاولین گرو های مهاجر آریایی در این منطقه هستند.
مراغی ها:
در چند روستای بخش « رودبار الموت » و « رودبار شهرستان » مردمانی با زبان و اعتقادات خاص زندگی می کنند . آنها مهاجرانی هستند که از منطقه « مراغه » به این مکان کوچ کرده اند.
