شرح وظائف این اداره به شرح ذیل می‌باشد:
۱- بازرسی از واحدهای صنفی عمده و خرده فروش به منظور نظارت بر توزیع و عرضه صحیح كالا و رعایت قیمت یا درصدهای سود مصوب كالا.
۲- بررسی واحدهای صنفی عمده و خرده‌فروش به منظور جلوگیری از كلیه تخلفات اقتصادی از قبیل گرانفروشی، كم‌فروشی، تقلب، عدم درج قیمت، عدم صدور فاكتور و غیره.
۳- نظارت بر عوامل و شبكه توزیع كالاهای رایانه‌ای.
۴- بازرسی از واحدهای صنفی عمده و خرده‌فروش به منظور مبارزه با امر قاچاق كالا.

بازرسی از واحدهای صنفی به سه دلیل صورت می‌گیرد:
الف) دریافت گزارش یا شكایت مردمی از طرف ناظران افتخاری.
ب) به منظور انجام‌دادن طرحهای ویژه نظارتی سراسری یا منطقه‌ای از قبیل طرح ویژه نظارتی نوروزی، بازگشایی مدارس، ماه مبارك رمضان یا طرحهای ویژه نظارتی تخصصی بر روی برخی كالاها مانند مصالح ساختمانی و سیمان، شیر و فرآورده‌های لبنی كه اغلب این طرحها در مواقع و فصول بحرانی به اجرا درمی‌آید.
ج) به منظور بازرسی نوبه‌ای و متناوب از واحدهای صنفی.

پس از اجرای بازرسی از واحدهای صنفی، در صورتی كه تخلفی مشاهده گردید، نسبت به تكمیل برگ گزارش تخلف، اقدام و به مراجع ذیصلاح تحویل خواهد شد. مرجع رسیدگی‌كننده برای واحدهای صنفی، هیأت تخلفات صنفی است و برای شركتهای دولتی اداره كل تعزیرات حكومتی می‌باشد.

نظر به اینكه سازمان بازرسی و نظارت، بر اساس آئین‌نانه اجرایی مربوطه، تنها دستگاه مسئول در امر كنترل و نظارت در بخشهای مختلف اقتصادی بوده، از اینرو این سازمان به دلیل ماهیت كاری و تجربه و توان كارشناسی مناسب، می‌تواند نقش مهمی را در كاهش قاچاق كالا با نظارت دقیق در سطح بازار ایفا نماید. لذا با پیشنهاد وزارت بازرگانی و تصویب هیأت محترم وزیران، سازمان بازرسی و نظارت به عنوان سازمان كاشف، معرفی گردید.
در حال حاضر، دوازده قلم كالای ذیل جزو كالاهای اولویت ‌دار مبارزه با قاچاق كالا در دو سطح عمده‌فروشی و شركتهای وارد كننده می‌باشد:
۱- سیگار
۲- پارچه
۳- چای
۴- لوازم یدكی خودرو
۵- قطعات رایانه
۶- یخچال
۷- یخچال فریزر
۸- فریزر
۹- لوازم بهداشتی، آرایشی و ملزومات پزشكی
۱۰- تلویزیون
۱۱- شكر
۱۲- برنج

TOP